Viêm não mô cầu có lây không và lây như thế nào?

Trẻ em và thanh thiếu niên là những đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh viêm não mô cầu so với các nhóm khác. Trong nhiều tình huống, căn bệnh này có thể diễn biến nghiêm trọng chỉ trong vòng 24 giờ sau khi có dấu hiệu đầu tiên xuất hiện.

Bé gái 11 tuổi được cứu sống nhờ can thiệp “thời điểm vàng”

Gần đây, một trường hợp bệnh nhi 11 tuổi ở Phú Quốc đã mắc bệnh viêm não mô cầu và đã được các bác sĩ tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP HCM cứu sống một cách ngoạn mục.

Bé gái nhập viện trong tình trạng nguy kịch tại Khoa Cấp cứu – Hồi sức tích cực – Chống độc Trẻ em. Trẻ đã có tiếp xúc gần với bạn học cùng lớp vừa qua đời do nghi ngờ nhiễm vi khuẩn não mô cầu.

Chỉ vài giờ sau khi khởi phát bệnh, bé xuất hiện các triệu chứng đặc trưng như sốt cao, nôn ói, và đau đầu dữ dội. Đặc biệt, trên da bé có nhiều ban xuất huyết dạng “bản đồ” với các mảng màu sậm, một số vùng có dấu hiệu hoại tử ở giữa – đây là dấu hiệu điển hình của nhiễm não mô cầu.

Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhi dương tính với vi khuẩn Neisseria meningitidis type B. Các bác sĩ đã chẩn đoán bé bị nhiễm trùng huyết và viêm màng não mủ do não mô cầu.

Rất may mắn, gia đình đã đưa trẻ đến bệnh viện trong vòng 12 giờ đầu – khoảng thời gian vàng quyết định sự sống còn. Nhờ vào việc can thiệp kịp thời, bệnh nhi đã tránh được các biến chứng nguy hiểm như sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan. Sau ba ngày điều trị tích cực, tình trạng sức khỏe của bé đã cải thiện rõ rệt.

Tác nhân gây bệnh viêm não mô cầu là do vi khuẩn Neisseria meningitidis

Viêm não mô cầu lây qua đường nào?

Viêm não mô cầu là một căn bệnh truyền nhiễm cấp tính, chủ yếu lây lan qua đường hô hấp. Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Neisseria meningitidis, có thể cư trú trong vùng mũi họng của người bệnh hoặc những người lành mang trùng. Khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt bắn chứa vi khuẩn sẽ phát tán ra không khí và có thể xâm nhập vào cơ thể người khác.

Bệnh có thể lây lan qua nhiều hình thức tiếp xúc gần trong sinh hoạt hàng ngày, bao gồm:

• Hít phải giọt bắn từ đường hô hấp của người bệnh;
• Hôn hoặc tiếp xúc gần;
• Dùng chung vật dụng cá nhân như ly, cốc, muỗng, bàn chải đánh răng;
• Sống trong môi trường đông người như lớp học, ký túc xá, khu trại. Đặc biệt, nguy cơ lây nhiễm gia tăng khi cơ thể suy giảm miễn dịch hoặc trong điều kiện vệ sinh kém.

Do đặc tính lây lan nhanh chóng, bệnh có khả năng bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát kịp thời.

Diễn tiến bệnh nhanh và khó nhận biết sớm

Một trong những điểm nguy hiểm nhất của viêm não mô cầu là sự tiến triển vô cùng nhanh chóng và triệu chứng ban đầu thường dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm virus thông thường.

Người bệnh có thể chuyển từ trạng thái khỏe mạnh sang nguy kịch chỉ trong vòng 24 giờ. Nếu không được điều trị kịp thời, nguy cơ tử vong sẽ rất cao.

Ngay cả khi được cứu sống, bệnh nhân vẫn có thể phải đối mặt với nhiều di chứng nặng nề như: cắt cụt chi do hoại tử, tổn thương não, giảm thính lực, suy thận, hoặc rối loạn tâm lý…

Dấu hiệu nhận biết viêm não mô cầu

Viêm não mô cầu là bệnh cấp tính với các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột, bao gồm: sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn, cứng cổ, lơ mơ, rối loạn ý thức, thậm chí có thể hôn mê…

Một dấu hiệu rất đặc trưng là ban xuất huyết trên da. Những ban này thường xuất hiện sau 1-2 ngày sốt, ban đầu là những chấm nhỏ, sau đó lan nhanh thành mảng lớn dạng “bản đồ” hoặc bọng nước.

Đặc điểm của ban là màu đỏ thẫm hoặc tím, bờ không đều, có thể hoại tử ở trung tâm, thường xuất hiện ở vùng hông và hai chi dưới… Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, đặc biệt là ban xuất huyết, bệnh nhân cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Cách phòng bệnh viêm não mô cầu

Tiêm vaccine vẫn được coi là biện pháp an toàn và hiệu quả lâu dài trong việc phòng chống bệnh viêm màng não do não mô cầu. Hiện tại có nhiều loại vaccine phòng bệnh não mô cầu do các type vi khuẩn: A, C, Y, W-135 và B.

Ngoài ra, người dân cần chủ động thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh như: vệ sinh cá nhân (thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn thông thường), giữ gìn vệ sinh nơi ở, và tạo không gian thông thoáng.

Cần ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, luyện tập thể dục thể thao để nâng cao thể trạng. Đặc biệt, trẻ nhỏ cần được giữ ấm. Khi hắt hơi hay ho, cần dùng khăn che miệng hoặc đeo khẩu trang khi bị viêm đường hô hấp. Hạn chế tiếp xúc về đường hô hấp, không nên tập trung nơi đông người và hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh.

Khi có dấu hiệu sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn, hoặc cứng cổ, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.

Các bậc phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch. Đồng thời, người lớn cũng cần được tư vấn tiêm phòng trong các nhóm nguy cơ cao.

Khi nào cần đến cơ sở y tế?

Người dân cần đặc biệt lưu ý và đi khám ngay khi có các dấu hiệu sau:

• Sốt cao đột ngột, không rõ nguyên nhân;
• Đau đầu dữ dội, cứng cổ;
• Xuất hiện ban xuất huyết trên da;
• Nôn nhiều, lơ mơ.

Việc chẩn đoán và điều trị sớm trong khoảng thời gian vàng có thể cứu sống bệnh nhân và giảm thiểu tối đa biến chứng.

Tóm lại: Viêm não mô cầu là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh và diễn tiến rất cấp tính. Mặc dù không phải là bệnh phổ biến, nhưng hậu quả mà nó gây ra lại vô cùng nghiêm trọng, thậm chí có thể đe dọa tính mạng chỉ trong thời gian ngắn.

Chủ động phòng bệnh qua việc tiêm vaccine, giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống, đồng thời nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.