Vì sao vẫn nám dù bôi kem chống nắng?

Các chuyên gia đã chỉ ra rằng hiện nay có một “điểm nghẽn” trong thực hành chăm sóc da trong một sự kiện gần đây tại Hội nghị Da liễu Thẩm mỹ miền Nam – SCAD 2026 do Bệnh viện Da Liễu TPHCM tổ chức. Điều này làm nổi bật những vấn đề cần được chú ý trong việc bảo vệ và chăm sóc da.

‘Khoảng trống’ trong việc chống nắng hiện tại

Theo ThS.BSNT Phạm Ngân Giang từ Bệnh viện Da liễu TPHCM, trong suốt nhiều năm qua, chống nắng chủ yếu tập trung vào việc bảo vệ da khỏi tia cực tím (UV), đặc biệt là tia UVB và UVA, đây là những yếu tố chính gây ra tình trạng cháy nắng, lão hóa da và ung thư da.

Các chỉ số như SPF và PA cũng được phát triển dựa trên khả năng chống lại hai loại tia này. Tuy nhiên, ánh nắng mặt trời không chỉ bao gồm tia UV.

Theo các báo cáo chuyên môn, ánh sáng nhìn thấy, đặc biệt là ánh sáng xanh có năng lượng cao (HEVL, bước sóng 400–450 nm), cũng có thể gây tổn thương đáng kể cho da. Khác với tia UV, ánh sáng này có mặt liên tục trong môi trường sống hàng ngày, từ ánh nắng tự nhiên cho đến các thiết bị điện tử mà chúng ta sử dụng.

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng ánh sáng nhìn thấy có khả năng tạo ra một lượng lớn gốc tự do trong da, gây tổn thương DNA và thúc đẩy quá trình lão hóa. Đặc biệt, khi ánh sáng xanh kết hợp với tia UVA, tác động của nó có thể mạnh hơn, làm tăng nguy cơ rối loạn sắc tố da.

Điều này tạo ra một “khoảng trống” trong các sản phẩm chống nắng truyền thống, vốn chỉ tập trung vào bảo vệ da trước tia UV. Hệ quả là tình trạng da vẫn có thể bị sạm màu mặc dù đã sử dụng kem chống nắng đều đặn; nám có xu hướng tái phát dễ dàng; và tình trạng tăng sắc tố sau viêm kéo dài, khó cải thiện. Đặc biệt, ở người châu Á, tình trạng này càng phổ biến do đặc điểm da dễ bị tăng sắc tố hơn.

Xu hướng bảo vệ da toàn phổ ánh sáng

Trước những thực tế này, các nghiên cứu gần đây đang hướng tới việc mở rộng khả năng bảo vệ của kem chống nắng ra ngoài dải ánh sáng nhìn thấy. Một số bộ lọc thế hệ mới như TriAsorB (PBDT) và BDBP (HAA299) đã được ghi nhận có khả năng hấp thu không chỉ tia UV mà còn một phần ánh sáng xanh năng lượng cao.

Các dữ liệu ban đầu cho thấy, những công thức có bổ sung các hoạt chất này có thể giúp giảm đáng kể tình trạng tăng sắc tố do ánh sáng xanh và hạn chế tổn thương DNA do tiếp xúc với ánh sáng. Tuy nhiên, bác sĩ nội trú Phạm Ngân Giang cũng nhấn mạnh rằng đây không phải là “giải pháp thay thế hoàn toàn”, mà chỉ là một hướng bổ sung nhằm hoàn thiện chiến lược bảo vệ da tổng thể.

Dù công nghệ có cải thiện, nhưng hiệu quả chống nắng vẫn phụ thuộc rất lớn vào thói quen của người sử dụng. Chuyên gia đã dẫn chứng kết quả khảo sát từ các bác sĩ da liễu cho thấy phần lớn đồng ý rằng hiệu quả của kem chống nắng không chỉ nằm ở chỉ số cao hay thấp, mà còn ở việc có sử dụng đúng và đủ hay không.

Mặc dù vậy, nhiều sai lầm trong thói quen chống nắng vẫn còn phổ biến, như bôi lượng kem quá ít so với khuyến cáo, không thoa lại trong ngày, chỉ sử dụng khi ra nắng trực tiếp và bỏ qua việc chống nắng trong môi trường trong nhà. Đặc biệt, ánh sáng xanh có thể xuyên qua cửa kính và phát ra từ màn hình, khiến làn da vẫn bị ảnh hưởng ngay cả khi không ra ngoài.

Chống nắng không chỉ là việc “ra nắng mới làm”

Từ góc độ chuyên môn, các chuyên gia hiện nay đã coi việc chống nắng như một phần thiết yếu trong quy trình chăm sóc da hàng ngày, tương tự như việc rửa mặt hay dưỡng ẩm. Việc lựa chọn sản phẩm chống nắng cần dựa trên loại da và tình trạng da, môi trường làm việc, sinh hoạt và khả năng duy trì sử dụng lâu dài.

Ngoài ra, các biện pháp vật lý như che chắn, đội nón và đeo kính vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc giảm tổng lượng bức xạ tác động lên da. Những cập nhật từ thực hành da liễu cho thấy, xu hướng hiện nay đang chuyển từ việc chỉ “chống tia UV” sang “bảo vệ toàn phổ ánh sáng”. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn không hoàn toàn nằm ở sản phẩm mà chủ yếu ở thói quen của người sử dụng.

Một làn da được bảo vệ tốt không chỉ nhờ vào loại kem đắt tiền nhất, mà còn nhờ vào việc duy trì thói quen chống nắng đều đặn, đúng cách và lâu dài.