Tại sao đột quỵ dễ tái phát và cách phòng ngừa?

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người từng trải qua đột quỵ có nguy cơ tái phát cao trong những năm tiếp theo, đặc biệt là khi họ không tuân thủ điều trị hoặc không duy trì lối sống lành mạnh.

Việc chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ, cùng với việc theo dõi sức khỏe định kỳ, đóng vai trò rất quan trọng trong việc giảm thiểu khả năng tái phát đột quỵ, từ đó bảo vệ tính mạng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nguy cơ nghiêm trọng từ đột quỵ tái phát

Một trường hợp điển hình đã được ghi nhận tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, đó là một bệnh nhân nam 54 tuổi nhập viện trong tình trạng nguy kịch do đột quỵ tái phát.

Bệnh nhân xuất hiện triệu chứng liệt nửa người phải, không có phản ứng khi được gọi, hôn mê sâu với điểm tri giác Glasgow chỉ còn 7 điểm (trong khi người bình thường là 15 điểm). Huyết áp của bệnh nhân rất cao, lên đến 204/117 mmHg.

Kết quả chụp CT sọ não cho thấy khối máu tụ có kích thước 32 x 37 mm, gây ảnh hưởng đến cấu trúc não và đẩy lệch đường giữa sang phải 8 mm, đồng thời gây vỡ vào não thất bên trái, dẫn đến tình trạng tụ máu trong não thất hai bên. Đây là một trường hợp xuất huyết não nghiêm trọng, với nguy cơ tử vong rất cao. Thống kê cho thấy, những bệnh nhân có điểm Glasgow dưới 9 và thể tích máu tụ lớn thường có tỷ lệ tử vong gần 90%.

Nguyên nhân được xác định là do xuất huyết não ở vùng đồi thị và bao trong bên trái, xuất phát từ tình trạng tăng huyết áp kéo dài không được kiểm soát. Khi huyết áp vượt qua ngưỡng an toàn (trên 140/90 mmHg), hệ thống mạch máu não sẽ bị tổn thương, dễ vỡ và gây ra xuất huyết.

Trước tình trạng khẩn cấp này, bệnh nhân đã được xử trí ngay lập tức bằng nhiều biện pháp hồi sức tích cực như kiểm soát huyết áp, hỗ trợ thở máy và chuẩn bị cho phẫu thuật cấp cứu.

Các bác sĩ đã tiến hành mở nắp hộp sọ diện rộng để lấy khối máu tụ nội sọ ra, đồng thời đặt catheter dẫn lưu não thất nhằm giảm áp lực nội sọ, đây là yếu tố quyết định đến khả năng sống sót của người bệnh.

Nếu không được kiểm soát, nguy cơ đột quỵ tái phát sẽ tăng cao.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân vẫn trong tình trạng hôn mê sâu do đến viện muộn và tổn thương não nghiêm trọng. Người bệnh tiếp tục được hồi sức tích cực, thở máy trong khoảng một tuần trước khi dần cai máy và chuyển về khoa điều trị.

Trong giai đoạn hồi phục, bệnh nhân đã được điều trị nội khoa với kháng sinh, thuốc hỗ trợ não và đặc biệt là tập phục hồi chức năng sớm nhằm cải thiện khả năng vận động, đồng thời hạn chế các biến chứng như viêm phổi do nằm lâu hoặc loét tì đè.

Hiện tại, bệnh nhân đã tỉnh táo hoàn toàn, nhưng vẫn còn yếu nửa người phải, nói ngọng và cần được hỗ trợ trong các sinh hoạt hàng ngày. Đây là hậu quả nặng nề thường gặp ở những trường hợp đột quỵ tái phát.

Tại sao đột quỵ lại dễ tái phát?

Theo các chuyên gia, đột quỵ tái phát thường xuất phát từ việc các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát một cách triệt để hoặc do người bệnh không tuân thủ liệu trình điều trị.

1. Không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ

Những yếu tố nguy cơ chính gây ra đột quỵ vẫn còn tồn tại sau lần mắc đầu tiên. Nếu không được kiểm soát, khả năng tái phát sẽ tăng lên đáng kể.

• Tăng huyết áp: Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra đột quỵ. Huyết áp cao kéo dài sẽ làm tổn thương thành mạch, dẫn đến nguy cơ vỡ mạch hoặc tắc mạch.
• Đái tháo đường: Tình trạng này làm gia tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, khiến mạch máu não dễ bị tắc nghẽn.
• Rối loạn mỡ máu: Gây ra sự hình thành các mảng xơ vữa, làm hẹp lòng mạch và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
• Béo phì: Tình trạng này làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ.
• Hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia: Gây tổn thương mạch máu, làm tăng huyết áp và thúc đẩy quá trình xơ vữa.

2. Không tuân thủ điều trị

Nhiều bệnh nhân sau khi vượt qua cơn nguy kịch thường có tâm lý chủ quan, tự ý ngừng thuốc hoặc không đi tái khám định kỳ. Điều này dẫn đến việc các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát, làm gia tăng khả năng tái phát đột quỵ.

3. Lối sống thiếu lành mạnh

Chế độ sinh hoạt không khoa học cũng là một nguyên nhân quan trọng: ăn nhiều muối và chất béo bão hòa; ít vận động, lười tập thể dục; căng thẳng và lo âu kéo dài. Những yếu tố này đều góp phần làm tăng huyết áp và gây ảnh hưởng xấu đến hệ tim mạch.

Cách phòng ngừa đột quỵ tái phát

Việc phòng ngừa đột quỵ tái phát là rất quan trọng trong việc kéo dài tuổi thọ và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

• Kiểm soát huyết áp: Theo dõi huyết áp thường xuyên; duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg theo khuyến cáo; hạn chế muối và tăng cường thực phẩm giàu kali.
• Kiểm soát đường huyết và mỡ máu: Bệnh nhân cần tuân thủ chế độ ăn phù hợp nếu bị đái tháo đường; giảm cholesterol xấu (LDL), tăng cholesterol tốt (HDL); tăng cường rau xanh và chất xơ.
• Thay đổi lối sống bằng cách loại bỏ thói quen xấu như: bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, không thức khuya, kiểm soát căng thẳng. Nên tập thể dục đều đặn như đi bộ hoặc yoga; duy trì cân nặng hợp lý.

• Tuân thủ điều trị: Việc tuân thủ điều trị là rất cần thiết, uống thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ; không tự ý ngừng thuốc và đi tái khám định kỳ để theo dõi tình trạng bệnh.

Trước khi xảy ra đột quỵ, nhiều bệnh nhân có thể xuất hiện các triệu chứng cảnh báo như đau đầu, chóng mặt, nhìn mờ… do thiếu máu não thoáng qua.

Tuy nhiên, không ít người đã chủ quan, không đi khám sớm, dẫn đến khi bệnh tiến triển thành đột quỵ, hậu quả đã rất nghiêm trọng.

Tóm lại: Đột quỵ là một bệnh lý nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và giảm thiểu nguy cơ tái phát nếu người bệnh chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ, tuân thủ điều trị và duy trì lối sống lành mạnh. Do đó, mọi người cần nâng cao ý thức chăm sóc sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ và tầm soát nguy cơ để bảo vệ bản thân.