Suy giảm thính lực có thể làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ?

Thính giác là một trong những giác quan thiết yếu, giúp con người giao tiếp, tiếp nhận thông tin và duy trì hoạt động của não bộ. Nhiều nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng sự suy giảm thính lực không chỉ làm giảm khả năng nghe mà còn có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về sa sút trí tuệ.

Các chuyên gia trong lĩnh vực thần kinh học cho rằng việc phát hiện và điều trị kịp thời các vấn đề liên quan đến thính lực có thể đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe của não, đặc biệt là ở người cao tuổi.

Tình trạng suy giảm thính lực ngày càng phổ biến

Theo các tổ chức y tế, hiện có khoảng 1,5 tỷ người trên toàn cầu đang phải đối mặt với tình trạng suy giảm thính lực ở nhiều mức độ khác nhau.

Suy giảm thính lực xảy ra khi khả năng tiếp nhận âm thanh của tai bị giảm sút, khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc nghe hoặc không thể nghe rõ những âm thanh nhỏ.

Nguyên nhân gây ra tình trạng này có thể bao gồm:

• Quá trình lão hóa tự nhiên theo tuổi tác.
• Tiếp xúc với tiếng ồn trong thời gian dài.
• Viêm tai giữa mãn tính.
• Tổn thương ở tai trong hoặc dây thần kinh thính giác.

Đối với người cao tuổi, tình trạng suy giảm thính lực do lão hóa (hay còn gọi là lão thính) rất phổ biến, với khoảng một phần ba người từ 65 đến 74 tuổi gặp vấn đề về thính giác.

Suy giảm thính lực ở người cao tuổi có thể làm gia tăng nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ. Hình minh họa

Mối liên hệ giữa thính lực và trí nhớ

Các nghiên cứu trong lĩnh vực thần kinh học đã chỉ ra rằng suy giảm thính lực có thể làm gia tăng nguy cơ suy giảm nhận thức và sa sút trí tuệ.

Một nghiên cứu dài hạn tại Đại học Johns Hopkins cho thấy những người bị mất thính lực nhẹ có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ cao gấp đôi so với những người có thính lực bình thường, trong khi những người bị mất thính lực nặng có nguy cơ này cao gấp năm lần.

Phân tích khác dựa trên dữ liệu từ hàng trăm nghìn người cho thấy mất thính lực có thể liên quan đến khoảng 8% trường hợp suy giảm trí nhớ trên toàn cầu.

Kết quả các nghiên cứu này làm cho nhiều chuyên gia coi suy giảm thính lực là một trong những yếu tố nguy cơ có thể điều chỉnh liên quan đến sa sút trí tuệ.

Tại sao mất thính lực có thể ảnh hưởng đến não?

Các nhà khoa học đã đưa ra nhiều giả thuyết để giải thích mối liên hệ giữa suy giảm thính lực và vấn đề về nhận thức.

• Não bộ bị “thiếu kích thích”

Khi khả năng nghe giảm, não sẽ nhận được ít tín hiệu âm thanh hơn, điều này dẫn đến việc các vùng não liên quan đến xử lý âm thanh và ngôn ngữ hoạt động ít hơn.

Trong thời gian dài, sự thiếu hụt kích thích này có thể làm giảm hoạt động của các tế bào thần kinh, góp phần vào quá trình suy giảm nhận thức.

• Não phải làm việc quá sức

Với những người nghe kém, não cần tiêu tốn nhiều năng lượng hơn để cố gắng hiểu lời nói và âm thanh xung quanh. Điều này khiến não phải phân bổ nhiều nguồn lực cho việc xử lý âm thanh, làm giảm khả năng tập trung vào các chức năng khác như ghi nhớ hoặc tư duy.

• Giảm giao tiếp xã hội

Người bị suy giảm thính lực thường gặp khó khăn trong giao tiếp, điều này khiến họ dễ dàng tránh các cuộc trò chuyện hoặc các hoạt động xã hội. Sự cô lập xã hội và việc ít tương tác với người khác đã được chứng minh là một yếu tố có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức.

• Tăng nguy cơ trầm cảm

Nghe kém có thể khiến người bệnh cảm thấy tự ti, căng thẳng và dễ trầm cảm. Những yếu tố tâm lý này cũng liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ.

Máy trợ thính giúp giảm nguy cơ mắc sa sút trí tuệ

Tin vui là việc cải thiện khả năng nghe có thể giúp giảm nguy cơ suy giảm nhận thức.

Một nghiên cứu theo dõi hơn 438.000 người trưởng thành cho thấy những người bị mất thính lực mà không sử dụng máy trợ thính có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ cao hơn 42% so với những người có thính lực bình thường.

Ngược lại, những người thường xuyên sử dụng máy trợ thính không có sự gia tăng nguy cơ đáng kể nào.

Điều này cho thấy việc điều trị suy giảm thính lực có thể giúp giảm thiểu những tác động tiêu cực đến sức khỏe não bộ.

Kiểm tra thính lực định kỳ và sử dụng thiết bị hỗ trợ nghe có thể cải thiện giao tiếp và bảo vệ sức khỏe não bộ. Hình minh họa

Những dấu hiệu suy giảm thính lực cần chú ý

Nhiều người không nhận ra rằng mình đang gặp phải tình trạng suy giảm thính lực, bởi vì tình trạng này thường phát triển một cách từ từ.

Dưới đây là một số dấu hiệu phổ biến mà bạn cần chú ý:

• Thường xuyên phải yêu cầu người khác nhắc lại thông tin.
• Gặp khó khăn khi nghe trong môi trường ồn ào.
• Thường xuyên tăng âm lượng của tivi hoặc điện thoại.
• Nghe nhưng không thể hiểu rõ lời nói.
• Cảm giác ù tai hoặc tai bị tắc.

Nếu bạn nhận thấy những triệu chứng này, hãy đi kiểm tra thính lực để được đánh giá sớm.

Các biện pháp bảo vệ thính lực và sức khỏe não bộ

Các chuyên gia khuyến nghị một số biện pháp giúp bảo vệ thính lực và giảm nguy cơ suy giảm nhận thức, bao gồm:

Thực hiện kiểm tra thính lực định kỳ. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người trên 50 tuổi.

Tránh tiếp xúc với tiếng ồn lớn. Hãy sử dụng thiết bị bảo vệ tai nếu bạn làm việc trong môi trường ồn ào.

Duy trì lối sống lành mạnh. Tham gia tập thể dục, ăn uống cân bằng và đảm bảo ngủ đủ giấc để bảo vệ sức khỏe não bộ.

Điều trị sớm các bệnh lý về tai. Viêm tai hoặc các vấn đề khác nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến mất thính lực.

Sử dụng thiết bị hỗ trợ nghe khi cần thiết. Máy trợ thính có thể giúp cải thiện giao tiếp và giảm gánh nặng cho não.

Phát hiện sớm để bảo vệ trí nhớ

Sa sút trí tuệ là một tình trạng suy giảm nhận thức tiến triển, ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tư duy và sinh hoạt hàng ngày của con người.

Mặc dù không phải mọi trường hợp mất thính lực đều dẫn đến sa sút trí tuệ, nhưng nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng hai tình trạng này có mối liên hệ chặt chẽ.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo rằng không nên xem nhẹ những thay đổi nhỏ trong khả năng nghe của bản thân. Việc kiểm tra và điều trị các vấn đề về thính lực sớm không chỉ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ trong tương lai.