Người béo phì có nguy cơ trầm cảm cao gấp đôi người thường

Béo phì – Một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng

Theo PGS.TS.BS Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết tại Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM, béo phì không chỉ đơn thuần là tình trạng thừa cân mà còn được coi là một bệnh lý mạn tính. Béo phì có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe nguy hiểm như tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim mạch, rối loạn hô hấp, đột quỵ, thuyên tắc phổi, bệnh lý xương khớp và huyết khối. Đây là một vấn đề mà chúng ta cần đặc biệt chú ý.

Tình trạng béo phì gia tăng nhanh chóng

Mối lo ngại càng gia tăng khi tỷ lệ béo phì trên toàn thế giới và tại Việt Nam đang có xu hướng tăng mạnh. Dự báo rằng đến năm 2035, hơn một nửa dân số toàn cầu sẽ mắc phải tình trạng thừa cân và béo phì. Riêng tại Việt Nam, hiện có khoảng 19,5% dân số, tương đương gần 20 triệu người, đang phải đối mặt với tình trạng này. Điều đặc biệt là Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ gia tăng béo phì nhanh nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Tỷ lệ béo phì ở thành phố và nông thôn

Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn khi tỷ lệ béo phì ở khu vực thành thị lên tới 26,8%, trong khi ở nông thôn chỉ là 18,3%. Đặc biệt, ở nhóm trẻ em và thanh thiếu niên, tỷ lệ này còn đáng báo động hơn với hơn 50% trẻ em tại TP.HCM và trên 41% tại Hà Nội bị thừa cân hoặc béo phì. Đây thực sự là một hồi chuông cảnh báo cho sức khỏe cộng đồng.

Nguyên nhân chính gây ra béo phì

PGS.TS.BS Trần Quang Nam cho biết nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng béo phì là do thay đổi lối sống và môi trường sống hiện đại. Con người ngày càng ít vận động, thường xuyên phải đối mặt với căng thẳng, thời gian tiếp xúc với màn hình tăng cao, trong khi chế độ ăn lại thiếu cân bằng, với nhiều thực phẩm nhanh, mì ăn liền, nước ngọt và thực phẩm chứa nhiều muối nhưng lại thiếu rau xanh. Tình trạng này cần được cải thiện để bảo vệ sức khỏe của người dân.

Nhận thức về béo phì trong cộng đồng

Một khảo sát gần đây cho thấy rằng 83% người Việt Nam nhận thức được béo phì là một bệnh. Tuy nhiên, khoảng một phần ba số người béo phì không nhận ra tình trạng của mình, và ba phần năm còn lại cho rằng việc giảm cân hoàn toàn là trách nhiệm cá nhân, không cần sự hỗ trợ từ bác sĩ. Điều này cho thấy sự thiếu hiểu biết và nhận thức đúng đắn về vấn đề này trong cộng đồng.

Hệ quả của béo phì đối với sức khỏe tâm thần

Theo ThS.BS Phạm Thị Minh Châu, giảng viên bộ môn Tâm thần tại Đại học Y dược TP.HCM, ngoài việc gây ra gánh nặng về sức khỏe và tài chính, người thừa cân và béo phì còn phải chịu áp lực và tổn thương tinh thần từ sự kỳ thị của xã hội cùng với tâm lý tự trách bản thân. Hầu hết bệnh nhân không tìm đến chuyên khoa tâm thần vì lý do béo phì mà thường đến khám khi gặp các vấn đề như mất ngủ, đau đầu, mệt mỏi, hoặc các vấn đề cảm xúc khác.

Mối liên hệ giữa béo phì và trầm cảm

Béo phì và trầm cảm có mối quan hệ hai chiều rất chặt chẽ. Thống kê cho thấy khoảng 43% người trưởng thành mắc trầm cảm cũng bị béo phì. Ngược lại, những người béo phì có nguy cơ mắc trầm cảm cao gấp hai lần so với những người có cân nặng bình thường. Tình trạng trầm cảm thường dẫn đến việc ăn uống theo cảm xúc và ít vận động, trong khi tăng cân lại làm gia tăng sự mặc cảm, căng thẳng và tự ti.

Khi nào nên tìm đến chuyên gia tâm thần?

Mặc dù không phải mọi trường hợp béo phì đều cần sự can thiệp của chuyên gia tâm thần, nhưng nếu bệnh nhân có động lực, hiểu rõ mục tiêu điều trị và khả năng kiểm soát cảm xúc tốt, họ vẫn có thể đạt được hiệu quả khi tuân thủ phác đồ dinh dưỡng và vận động. Tuy nhiên, việc phối hợp với chuyên khoa tâm thần nên được khuyến nghị khi có các dấu hiệu như chán nản, dễ bỏ cuộc, rối loạn ăn uống, mất ngủ kéo dài, lo âu, và trầm cảm.

Biểu hiện của rối loạn ăn uống và tâm lý cần lưu ý

Đặc biệt, đối với những người thường xuyên ăn rất nhiều trong thời gian ngắn, cảm thấy không thể dừng lại và sau đó cảm thấy tội lỗi, xấu hổ, họ cần tìm đến bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý. Đây có thể là dấu hiệu của rối loạn ăn uống, không chỉ đơn thuần là “thiếu ý chí”.

Giảm cân bền vững – Bí quyết thành công

Liên quan đến việc giảm cân nhanh, PGS.TS.BS Trần Quang Nam lưu ý rằng giảm cân quá nhanh có thể gây ra mất nước, mất cơ, rối loạn chuyển hóa và dễ dẫn đến tình trạng tăng cân trở lại. Để đạt được kết quả bền vững, cần phải kết hợp điều chỉnh chế độ ăn với việc tăng cường vận động, đặc biệt là các bài tập để duy trì khối cơ. Việc này sẽ giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và giữ cân nặng ổn định.