Ngoài thuốc lá yếu tố nào làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng?

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ung thư khoang miệng vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã phát hiện ra rằng có nhiều yếu tố nguy cơ có thể làm gia tăng khả năng mắc bệnh này. Việc nhận diện và giảm thiểu những yếu tố này có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phòng ngừa ung thư khoang miệng.

Nguy cơ ung thư khoang miệng

• Thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng

Thuốc lá được coi là yếu tố nguy cơ lớn nhất liên quan đến ung thư khoang miệng. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng đa số bệnh nhân mắc ung thư khoang miệng có tiền sử sử dụng thuốc lá.

Trong thuốc lá có hàng nghìn hóa chất độc hại, trong đó có nhiều chất có khả năng gây ung thư. Khi hút thuốc, các hóa chất độc này tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc miệng, gây ra tổn thương tế bào và làm tăng khả năng chuyển đổi thành tế bào ung thư. Tất cả các hình thức sử dụng thuốc lá, bao gồm thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá nhai và thuốc lá hít đều làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Theo thống kê, chỉ khoảng 2–10% bệnh nhân ung thư vùng đường hô hấp và tiêu hóa trên không có thói quen hút thuốc lá.

Rượu bia

Ngoài thuốc lá, rượu bia cũng là một yếu tố nguy cơ quan trọng trong việc phát triển ung thư khoang miệng. Rượu có khả năng kích thích và làm tổn thương niêm mạc miệng, khiến các tế bào trong khoang miệng dễ bị biến đổi. Khi tiêu thụ rượu bia một cách thường xuyên, niêm mạc miệng có thể bị viêm và trở nên nhạy cảm hơn với các tác nhân gây ung thư.

Đặc biệt, rượu và thuốc lá có tác dụng hiệp đồng lẫn nhau. Nếu chỉ sử dụng một trong hai, nguy cơ mắc ung thư có thể tăng khoảng 2–3 lần. Tuy nhiên, khi kết hợp cả hai yếu tố này, nguy cơ mắc bệnh có thể tăng lên đến 15 lần so với những người không sử dụng. Thống kê cho thấy chỉ dưới 3% bệnh nhân ung thư đường hô hấp và tiêu hóa trên không có thói quen uống rượu.

Nhiễm virus HPV

Virus HPV (Human Papillomavirus) là một trong những yếu tố nguy cơ ngày càng được chú ý trong nghiên cứu về ung thư khoang miệng và ung thư vùng đầu – cổ. Một số chủng HPV có khả năng gây biến đổi tế bào, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư. Virus này có thể lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp, bao gồm cả quan hệ tình dục bằng đường miệng.

• Tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời

Việc tiếp xúc thường xuyên với ánh nắng mặt trời trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư môi – một dạng ung thư thuộc nhóm ung thư khoang miệng. Tia cực tím (UV) trong ánh nắng có thể gây tổn thương DNA của tế bào da và niêm mạc môi, từ đó làm tăng khả năng hình thành tế bào ung thư. Những người làm việc ngoài trời lâu như nông dân, công nhân xây dựng hoặc ngư dân thường có nguy cơ cao hơn.

• Các yếu tố nguy cơ khác

Ngoài những yếu tố đã nêu, ung thư khoang miệng còn có thể liên quan đến một số yếu tố khác như:

Những người đã từng mắc ung thư khoang miệng có nguy cơ tái phát hoặc phát triển ung thư ở vị trí khác trong khoang miệng cao hơn. Nếu trong gia đình có người mắc bệnh này hoặc các loại ung thư khác, nguy cơ mắc bệnh cũng có thể cao hơn.

Hệ miễn dịch suy yếu làm cho cơ thể khó khăn trong việc chống lại các tác nhân gây bệnh, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư. Chế độ ăn uống thiếu vitamin và khoáng chất, đặc biệt là vitamin A, C, E có thể làm giảm khả năng bảo vệ của niêm mạc miệng. Nam giới có nguy cơ mắc ung thư khoang miệng cao gấp khoảng 2 lần so với nữ giới, điều này có thể liên quan đến tỷ lệ hút thuốc và tiêu thụ rượu ở nam giới cao hơn.

Triệu chứng cảnh báo ung thư khoang miệng

Triệu chứng của ung thư khoang miệng có thể rất đa dạng. Trong giai đoạn đầu, các dấu hiệu thường khá mơ hồ và dễ bị bỏ qua.

Một số triệu chứng thường gặp của ung thư khoang miệng bao gồm:

• Vết loét ở môi hoặc trong miệng không lành lâu ngày. Xuất hiện khối u hoặc vùng mô bất thường trong khoang miệng.
• Chảy máu trong miệng không rõ nguyên nhân.
• Răng lung lay bất thường.
• Đau hoặc khó nuốt, khó lắp hoặc đeo răng giả.
• Xuất hiện khối u hoặc hạch ở vùng cổ.
• Đau tai kéo dài.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Tê vùng môi dưới, mặt, cổ hoặc cằm.
• Xuất hiện các mảng trắng hoặc đỏ trên niêm mạc miệng hoặc môi.
• Đau họng kéo dài.
• Đau hoặc cứng hàm.
• Đau lưỡi.

Một số triệu chứng như đau họng hoặc đau tai có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác. Tuy nhiên, nếu những triệu chứng này kéo dài, không cải thiện sau một khoảng thời gian hoặc xuất hiện nhiều triệu chứng cùng lúc, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Tóm lại: Ung thư khoang miệng nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm có khả năng điều trị hiệu quả hơn và tiên lượng sống của người bệnh cũng tốt hơn. Do đó, việc kiểm tra răng miệng định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và hạn chế thuốc lá, rượu bia là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.