Hồi chuông cảnh báo trước đợt đột quỵ tàn khốc

Nhận diện sớm sự nguy hiểm tiềm ẩn

Cơn thiếu máu não thoáng qua, hay còn được gọi là đột quỵ thoáng qua hay mini stroke, là một tình trạng có biểu hiện lâm sàng tương tự như đột quỵ thực sự, nhưng thời gian xảy ra rất ngắn, thường chỉ kéo dài từ vài phút đến dưới một tiếng. Khác với đột quỵ thực sự, tình trạng này có khả năng tự phục hồi hoàn toàn mà không để lại tổn thương vĩnh viễn cho não.

ThS.BS Đoàn Dư Mạnh – thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam

Triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua rất rõ ràng, bao gồm cảm giác tê hoặc yếu ở một nửa cơ thể, méo miệng, yếu tay chân, mờ mắt, khó nói, chóng mặt và thậm chí là ngất xỉu. Do các triệu chứng này thường thuyên giảm nhanh chóng, người bệnh thường có tâm lý chủ quan. Nhiều bệnh nhân tự chẩn đoán mình bị tụt huyết áp, hạ đường huyết hay trúng gió và tự ý cạo gió hoặc tiếp tục nghỉ ngơi. Sự lơ là này có thể khiến họ bỏ lỡ cơ hội điều trị kịp thời.

Bác sĩ cảnh báo rằng, nếu không được can thiệp kịp thời, những người đã trải qua tình trạng này có khả năng cao phải đối mặt với cơn đột quỵ thực sự trong tương lai. Theo nghiên cứu của Hội Tim mạch Mỹ, cơn thiếu máu não có thể chuyển biến thành đột quỵ thực sự trong vòng một năm.

Phân biệt cơn thiếu máu não thoáng qua với các bệnh lý thông thường

Việc phân biệt giữa cơn thiếu máu não báo trước đột quỵ và triệu chứng chóng mặt do thoái hóa đốt sống cổ hay tụt huyết áp thực sự là rất khó khăn, vì nhiều triệu chứng tương tự nhau. Tuy nhiên, cơn thiếu máu não thoáng qua thường có đặc điểm là các triệu chứng đột ngột xuất hiện ở một bên cơ thể và ảnh hưởng trực tiếp đến các trung khu thần kinh kiểm soát việc nói, nhìn và vận động. Ngược lại, chóng mặt do thoái hóa đốt sống cổ thường liên quan đến sự thay đổi tư thế như xoay cổ, cúi đầu hoặc nằm không đúng cách. Còn với tình trạng tụt huyết áp tư thế, người bệnh thường bị choáng váng khi thay đổi tư thế đột ngột.

Cơn thiếu máu não thoáng qua thường chỉ kéo dài vài phút nhưng lại là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ đột quỵ.

Để nhận diện chính xác cơn thiếu máu não, người dân được khuyến cáo nên áp dụng nguyên tắc F.A.C.T. Bác sĩ đặc biệt nhấn mạnh rằng, ngay khi có các triệu chứng như ngất hoặc choáng, người bệnh tuyệt đối không nên tự xử lý tại nhà.

Nếu bệnh nhân có biểu hiện đau nhiều, khó nói hoặc có triệu chứng yếu liệt, cần ngay lập tức đưa đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115 để được can thiệp. Việc cấp cứu kịp thời rất quan trọng, vì nếu bỏ lỡ thời gian vàng, người bệnh có thể phải sống chung với những di chứng nặng nề của đột quỵ.

Tại bệnh viện, bước đầu tiên để loại trừ các bệnh lý khác là chụp phim sọ não, bao gồm chụp CT hoặc cộng hưởng từ để kiểm tra tình trạng tụ máu hay xuất huyết. Thực tế cho thấy, có những bệnh nhân có triệu chứng giống cơn thiếu máu não thoáng qua, nhưng khi thăm khám lại phát hiện ra dấu hiệu của tăng huyết áp. Dù chỉ là thoáng qua, nhưng các bằng chứng y khoa và kinh nghiệm lâm sàng đều khẳng định nguy cơ tiến triển thành đột quỵ thực sự trong tương lai là rất lớn.

Dù triệu chứng nhanh chóng biến mất, cơn thiếu máu não thoáng qua không hề vô hại.

Mục tiêu chính của việc tầm soát là xác định nguyên nhân bệnh, có thể bắt nguồn từ não bộ, hệ thống mạch máu cung cấp cho não, hoặc từ tim. Chẳng hạn, những bệnh nhân tăng huyết áp kèm theo rung nhĩ có thể hình thành huyết khối trong buồng tim, và sau đó di chuyển lên não gây tắc nghẽn, dẫn đến đột quỵ.

Khi xác định được nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra các phương pháp điều trị thích hợp, bao gồm kê đơn thuốc chống đông máu hoặc thuốc điều chỉnh rối loạn lipid máu để chủ động phòng ngừa. Đối với những bệnh nhân có nhiều yếu tố nghi ngờ, sẽ cần thực hiện các phương pháp chẩn đoán chuyên sâu nhằm tìm ra những bất thường trong cơ thể.