Chủng virus EV71 độc lực cao đang gia tăng nguy cơ tay chân miệng ở trẻ em, với triệu chứng chuyển nặng nhanh chóng, cần chú ý phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Chủng virus EV71 có độc lực cao khiến bệnh tay chân miệng trở nặng nhanh chóng
Bệnh tay chân miệng là một loại bệnh truyền nhiễm do nhiều loại virus gây ra, có khả năng lây lan từ người sang người và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát thành dịch lớn.
Bệnh tay chân miệng do virus coxsackievirus A16 thường ở thể nhẹ, hầu như tất cả bệnh nhân đều hồi phục trong khoảng 7 đến 10 ngày mà không cần can thiệp y tế và ít có biến chứng. Tuy nhiên, bệnh tay chân miệng do virus EV71 lại tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, khiến tình trạng bệnh của trẻ có thể xấu đi rất nhanh, nhiều trường hợp trở nặng chỉ trong vòng 24 giờ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng não rất lớn.
Trong năm nay, sự xuất hiện trở lại của chủng virus EV71 độc lực cao đã dẫn đến số ca tay chân miệng nặng gia tăng gấp 5 lần so với trước, đã có 4 trẻ tử vong, và nhiều trẻ có diễn biến bệnh nhanh chóng, nghiêm trọng.
Tại TP HCM, trong ba tháng đầu năm, số ca tay chân miệng đã vượt qua 8.000 ca, gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái và tăng 353% so với trung bình 5 năm qua. Tỷ lệ ca bệnh nặng từ độ 2B trở lên cũng tăng gấp 5 lần. Tại các bệnh viện nhi tuyến cuối, 50% ca nặng được chuyển từ các tỉnh phía Nam đến, nhiều trẻ phải lọc máu hoặc sử dụng ECMO để giành giật sự sống.
Dấu hiệu bệnh tay chân miệng diễn biến nặng, cần đưa trẻ đến viện ngay lập tức, ngay cả khi trẻ đang chơi.
PGS.TS.BS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM, cho biết đợt bùng phát tay chân miệng hiện tại chủ yếu diễn ra theo chu kỳ ba năm một lần. Sau khoảng thời gian 36 tháng, một lứa trẻ mới vào độ tuổi nhà trẻ, nhóm gần như chưa có miễn dịch, tạo ra “khoảng trống kháng thể” trong cộng đồng. Khi yếu tố này kết hợp với thời tiết thất thường và nhu cầu di chuyển tăng cao dịp lễ Tết đầu năm, nguy cơ bùng phát dịch sẽ gia tăng mạnh mẽ.
Đáng chú ý, hiện nay virus EV71 đã có sự thay đổi về gen. Nếu như trước đây chủng B5 phổ biến, thì gần đây đã ghi nhận sự xuất hiện của biến thể C1. Điều này gây lo ngại về khả năng “né miễn dịch”, có nghĩa là trẻ từng nhiễm virus trước đó vẫn có nguy cơ tái nhiễm. Đặc biệt, 56% mẫu bệnh phẩm tay chân miệng trong năm 2026 đã nhiễm chủng virus EV71 này. Chủng virus này tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương của bệnh nhân, làm tăng nguy cơ trở nặng gấp ba lần so với virus thông thường.
Dấu hiệu sớm cảnh báo bệnh tay chân miệng chuyển biến nặng
Theo TS.BS Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm bệnh nhiệt đới tại Bệnh viện Nhi Trung ương, có một số dấu hiệu sớm dưới đây cần đặc biệt lưu ý, nếu thấy trẻ có dấu hiệu này cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức:
Sốt cao không đáp ứng điều trị: Trẻ sốt trên 39 độ, kéo dài hơn 48 giờ và không có dấu hiệu giảm sốt dù đã dùng thuốc hạ sốt.
Giật mình chới với: Trẻ có biểu hiện giật mình chới với từng cơn ngắn từ 1-2 giây, chủ yếu ở tay và chân, hiện tượng này dễ xuất hiện khi trẻ bắt đầu ngủ hoặc khi trẻ nằm ngửa. Đây là dấu hiệu cho thấy tình trạng nhiễm độc thần kinh. Cần theo dõi triệu chứng này ngay cả khi trẻ đang chơi, và chú ý xem tần suất giật mình có tăng lên hay không.
Run tay chân: Trẻ có dấu hiệu tay chân run, đi lại loạng choạng.
Cha mẹ cũng cần chú ý khi trẻ có biểu hiện yếu tay chân, thở mệt, nôn ói nhiều hoặc quấy khóc kéo dài, thậm chí là quấy khóc cả đêm mà không ngủ. Trẻ có thể ngủ khoảng 15-20 phút rồi lại tỉnh dậy quấy khóc khoảng 15-20 phút rồi lại ngủ tiếp. Nhiều bậc phụ huynh có thể nghĩ rằng trẻ bị đau miệng, nhưng thực tế có thể là do tình trạng nhiễm độc thần kinh xảy ra ở giai đoạn rất sớm.
Để phòng ngừa bệnh tay chân miệng, các gia đình nên thực hiện các biện pháp sau:
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy nhiều lần trong ngày, đặc biệt là trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm trẻ, sau khi đi vệ sinh, thay tã hoặc làm vệ sinh cho trẻ.
- Thực hiện tốt vệ sinh ăn uống: ăn chín, uống chín; các vật dụng ăn uống cần được rửa sạch sẽ trước khi sử dụng (tốt nhất là ngâm tráng nước sôi); đảm bảo sử dụng nước sạch trong sinh hoạt hàng ngày; không mớm thức ăn cho trẻ; không cho trẻ ăn bốc, mút tay, hoặc ngậm mút đồ chơi; không nên cho trẻ sử dụng chung khăn ăn, khăn tay, vật dụng ăn uống như cốc, bát, đĩa, thìa, đồ chơi.
- Thường xuyên lau sạch các bề mặt, dụng cụ tiếp xúc hàng ngày như đồ chơi, dụng cụ học tập, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, mặt bàn ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường.
- Không cho trẻ tiếp xúc với người bệnh hoặc nghi ngờ mắc bệnh.
- Cách ly trẻ bệnh tại nhà, không cho trẻ đến trường hoặc nơi có đông trẻ em trong 10-14 ngày đầu của bệnh.
Trong đó, khu vực phía Nam ghi nhận 18.031 trường hợp (chiếm 71,9% tổng số mắc bệnh). Số trường hợp mắc bệnh tay chân miệng chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 10 tuổi (chiếm 99,3%), trong đó nhóm trẻ từ 1-5 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (92,7%).
Nguồn thông tin được tham khảo từ: Dấu hiệu bệnh tay chân miệng chuyển bệnh nặng cần đưa đến viện ngay lập tức, kể cả khi trẻ đang chơi
Nội dung được biên tập bởi: khamdinhky.net