Cha mẹ cần làm gì khi tay chân miệng lây lan trong trường học?

Trong thời điểm hiện tại, bệnh tay chân miệng đang có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương, đặc biệt là trong các trường mầm non và tiểu học. Chính vì vậy, việc chủ động phòng ngừa cho trẻ em đã trở thành mối quan tâm hàng đầu của các bậc phụ huynh.

Đây là môi trường sinh hoạt tập trung, nơi trẻ em thường xuyên tiếp xúc gần gũi với nhau, sử dụng chung đồ chơi và vật dụng. Do đó, nguy cơ lây nhiễm chéo giữa các trẻ là rất cao nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả.

Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới, các chủng virus đường ruột như Enterovirus – tác nhân chính gây bệnh tay chân miệng – có thể tồn tại trên bề mặt đồ vật trong nhiều giờ, thậm chí lâu hơn trong điều kiện ẩm ướt. Điều này tạo cơ hội cho virus lây lan qua tiếp xúc gián tiếp nếu không được vệ sinh đúng cách.

Bệnh tay chân miệng lây lan như thế nào?

Tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, có khả năng lây lan nhanh chóng từ người này sang người khác, chủ yếu qua đường tiêu hóa. Virus gây bệnh có mặt trong nước bọt, dịch từ các bọng nước trên da và đặc biệt là trong phân của người nhiễm bệnh.

Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 3 tuổi, là đối tượng dễ mắc bệnh nhất do hệ miễn dịch của trẻ vẫn chưa hoàn thiện và thói quen sinh hoạt chưa đảm bảo vệ sinh. Trong môi trường học đường, chỉ cần một trẻ nhiễm bệnh cũng có thể nhanh chóng lây sang nhiều trẻ khác thông qua:

• Tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết của trẻ bị bệnh.
• Dùng chung đồ chơi hoặc dụng cụ học tập.
• Chạm vào các bề mặt nhiễm virus như bàn ghế hoặc tay nắm cửa.
• Thói quen đưa tay lên miệng, mũi.

Phần lớn các trường hợp mắc bệnh có thể diễn tiến nhẹ và tự khỏi. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và chăm sóc đúng cách, bệnh có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim hoặc phù phổi cấp, thậm chí có thể đe dọa tính mạng của trẻ.

Cha mẹ cần làm gì để phòng bệnh cho trẻ?

Hiện tại, bệnh tay chân miệng chưa có vaccine phòng ngừa đặc hiệu. Vì vậy, việc thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân và môi trường sống là rất quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh.

1. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng

Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh. Cần hướng dẫn trẻ rửa tay đúng cách dưới vòi nước chảy, đặc biệt vào các thời điểm:

• Trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
• Sau khi chơi đồ chơi hoặc tiếp xúc với bề mặt nơi công cộng.
• Sau khi ho, hắt hơi.

Người chăm sóc cũng cần rửa tay kỹ sau mỗi lần thay tã, vệ sinh hoặc tiếp xúc với dịch tiết của trẻ.

2. Vệ sinh đồ chơi và môi trường sống

Đồ chơi, bàn ghế và sàn nhà cần được vệ sinh hằng ngày bằng xà phòng và nước sạch, sau đó khử khuẩn bằng dung dịch phù hợp như Cloramin B 2%. Duy trì môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng sẽ giúp giảm nguy cơ tồn tại và lây lan của virus.

3. Đảm bảo ăn chín, uống sôi

Cha mẹ cần chú ý đến chế độ ăn uống hợp vệ sinh cho trẻ:

• Thức ăn cần được nấu chín kỹ.
• Nước uống phải được đun sôi.
• Không cho trẻ ăn đồ sống hoặc chưa được tiệt trùng.

Đây là yếu tố quan trọng giúp ngăn ngừa lây nhiễm qua đường tiêu hóa.

4. Đeo khẩu trang khi cần thiết

Khi trẻ có biểu hiện ho, hắt hơi hoặc khi chăm sóc trẻ bị bệnh, nên đeo khẩu trang để hạn chế việc phát tán virus.

5. Cách ly trẻ mắc bệnh

Nếu trẻ có dấu hiệu mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học và cách ly tại nhà ít nhất 10 – 14 ngày – giai đoạn có nguy cơ lây lan cao nhất. Tránh đưa trẻ đến những nơi đông người.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Việc theo dõi diễn tiến bệnh là rất quan trọng, đặc biệt trong 7 – 10 ngày đầu. Phụ huynh nên cho trẻ đi tái khám định kỳ mỗi 1- 2 ngày; riêng trẻ có sốt cần được theo dõi hằng ngày cho đến khi hết sốt ít nhất 48 giờ.

Cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nặng như:

• Sốt cao từ 39°C trở lên, khó hạ.
• Thở nhanh, khó thở.
• Giật mình, run tay chân.
• Lừ đừ, quấy khóc bất thường.
• Nôn nhiều, đi loạng choạng.
• Da nổi vân tím, vã mồ hôi, tay chân lạnh.
• Co giật hoặc hôn mê.

Đây là những dấu hiệu cho thấy bệnh có thể đã tiến triển nặng, cần được xử lý kịp thời.

Chăm sóc trẻ mắc bệnh tại nhà

Đối với trường hợp bệnh nhẹ, trẻ có thể được chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ.

Dinh dưỡng:

• Tiếp tục cho trẻ bú mẹ (nếu còn bú).
• Uống nhiều nước.
• Ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu.
• Tránh cho trẻ ăn thức ăn cay, chua gây đau miệng.

Sử dụng thuốc:

• Chỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
• Có thể sử dụng Paracetamol để hạ sốt (10 – 15 mg/kg/lần, cách 4 – 6 giờ).
• Bù đủ nước khi trẻ sốt.

Vệ sinh cá nhân:

• Súc miệng bằng nước muối loãng (nếu trẻ đủ lớn).
• Làm sạch tổn thương da bằng dung dịch sát khuẩn.
• Tắm rửa nhẹ nhàng hằng ngày.

Ngăn ngừa lây lan trong gia đình

Khi trong gia đình có trẻ mắc bệnh, cần thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm:

• Cách ly trẻ bệnh với các trẻ khác.
• Người chăm sóc nên đeo khẩu trang.
• Rửa tay sau mỗi lần chăm sóc.
• Giặt riêng quần áo và tã lót của trẻ bệnh.
• Khử khuẩn các vật dụng cá nhân như bình sữa, bát, thìa.

Virus có thể tồn tại trong phân của trẻ nhiều tuần sau khi khỏi bệnh, vì vậy cần duy trì vệ sinh trong thời gian dài.

Tóm lại, tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trẻ nhỏ, rất dễ lây lan trong môi trường học đường. Nhiều phụ huynh vẫn còn chủ quan cho rằng bệnh này lành tính. Tuy nhiên, thực tế cho thấy bệnh có thể diễn tiến nhanh, gây ra các biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện kịp thời.

Do đó, cha mẹ cần nâng cao nhận thức, theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ và tuân thủ các hướng dẫn của nhân viên y tế.