Cẩn trọng biến chứng viêm não sau cúm A

Tình trạng viêm não và viêm não do biến chứng của cúm A đang gia tăng. Hầu hết các bậc cha mẹ đều chủ quan khi con có biểu hiện sốt, chỉ nghĩ đơn thuần do sốt virus thông thường… đến khi nhập viện thì trẻ đã bị viêm não nặng.

Tưởng ốm thường nào ngờ nguy kịch

Bé T.T.H. (7 tuổi ở Phú Thọ) đang nằm tại Khoa Hồi sức tích cực chống độc, Trung tâm Sản nhi Phú Thọ với đủ loại máy mọc và dây dợ loằng ngoằng. Thỉnh thoảng đôi mắt bé lại mở to và ngơ ngác nhưng bé đã không nhận ra được cả cha mẹ mình.

ThS.BS Phan Hồng Sáng, Phó Trưởng khoa Hồi sức tích cực chống độc cho biết, bé H. nhập viện trong tình trạng hôn mê, thang điểm glasgow chỉ được 9 điểm, tăng tiết đờm dãi, sốt cao liên tục, khó thở. Bệnh nhi được chẩn đoán viêm não Nhật Bản, được đặt nội khí quản, điều trị phù não, tăng áp lực hộp sọ. Hiện bệnh nhân được mở nội khí quản vì phải thở máy dài ngày và tiêm não Nhật Bản tổn thương nhân xám trung ương đồi thị gây liệt hầu họng.

Tương tự bé N.V.H. (9 tuổi, Bắc Giang) sốt cao, không đáp ứng thuốc hạ sốt được bệnh viện tuyến dưới chuyển lên Bệnh viện Nhi T.Ư trong tình trạng lơ mơ, giảm ý thức. Các bác sĩ chẩn đoán bé mắc viêm não Nhật Bản.

viem-nao-he3.jpg
Cẩn trọng biến chứng viêm não sau cúm A.

Hiện số bệnh nhi nhập viện do viêm não và viêm màng não đang vào mùa cao điểm, đã có 1 ca tử vong do viêm não Nhật Bản. Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi T.Ư cho biết, mỗi ngày đơn vị tiếp nhận 4 – 5 trường hợp bệnh nhi thăm khám và đang điều trị cho 25 bệnh nhân viêm não, viêm màng não do các căn nguyên khác nhau.

Các chuyên gia cho biết, viêm não Nhật Bản thường khó phát hiện sớm do các triệu chứng ban đầu rất giống với những bệnh sốt virus thông thường khác. Tuy nhiên, đến ngày thứ ba của bệnh thì triệu chứng biểu hiện rõ rệt hơn gồm: Sốt cao liên tục, đau đầu, phản ứng lờ đờ, chậm chạp, mệt mỏi, ăn uống kém. Bệnh tiến triển rất nhanh, có thể sau 3 ngày bệnh nhân đã có biểu hiện co giật, rơi vào hôn mê phải thở máy và chỉ 1 – 2 ngày sau đó là trẻ tử vong.

Vì vậy, khi thấy trẻ sốt cao liên tục, vẻ mệt mỏi không chịu chơi thì nên đưa đến bệnh viện ngay. Sau 5 ngày, trẻ có những biểu hiện như nôn, co giật, thay đổi tri giác… lúc đó đã là quá muộn, có cứu được cũng để lại những di chứng thần kinh đặc biệt nặng nề như chậm phát triển tinh thần vận động, teo não, động kinh, bại não…

“Thực tế không ít trẻ vì nhiều nguyên nhân có thể do bố mẹ chủ quan, không nhân biết các dấu hiệu sớm của viêm não nên tự ý mua thuốc điều trị, chậm trễ trong việc đưa con đi khám. Do đó, các bậc phụ huynh cần lưu tâm nếu trẻ sốt cao liên tục, nôn, có triệu chứng rối loạn vận động và rối loạn ý thức như tay chân khó cử động, rin, người li bì, lơ mơ, cơ giật, đau đầu, hôn mê… thì cần đi khám ngay”, TS.BS Đỗ Thiện Hải.

viem-nao-he.jpeg
Thăm khám cho bệnh nhân tại Bệnh viện Nhi T.Ư.

Mùa hè trẻ dễ bị viêm não và viêm màng não

Thông tin của Bộ Y tế cho biết, từ đầu năm cả nước có 110 trường hợp mắc viêm não virus, 8 người mắc viêm màng não mô cầu, trong đó riêng 1 tháng qua có 49 trường hợp và có tới 3 ca tử vong; 5 người mắc viêm màng não mô cầu.

Theo ThS.BS Đỗ Hữu Hiếu, Trung tâm Nhi Khoa, Bệnh viện Bạch Mai, mùa hè trẻ dễ bị viêm não và viêm màng não. Đây là hai bệnh lý rất nặng trong nhóm bệnh não do siêu vi trùng hoặc vi trùng tấn công. Viêm não là tình trạng các tác nhân gây bệnh tấn công trực tiếp vào não. Viêm màng não là viêm màng mềm các tác nhân gây bệnh tấn công vào màng mềm, khi bệnh trở nặng mới ảnh hưởng tới não. Nhiều trường hợp trẻ mắc cả viêm não và viêm màng não cùng một lúc.

TS Bùi Hữu Nam, Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi T.Ư cho biết, tháng 5 – 8 hằng năm là giai đoạn thường ghi nhận sự gia tăng các bệnh lý viêm não. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng hay gặp nhất ở trẻ từ 2 – 8 tuổi với tỷ lệ tử vong và di chứng cao (từ 25 – 35%). Những di chứng này khiến người bệnh giảm khả năng giao tiếp, giảm hoặc mất khả năng lao động, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.

ThS.BS Nguyễn Hữu Hiếu cho hay, theo số liệu thống kê từ 1981 – 1990, tại Bệnh viện Nhi T.Ư có 670 trẻ bị viêm màng não nhiểm khuẩn, trong đó, tử vong 8,4%, di chứng lúc xuất viện 8,8%. Nghiên cứu của Phạm Nhật An và cộng sự từ 1/8/2010 – 30/7/2011 có 70 trẻ viêm màng não nhiễm khuẩn, trong đó 45/70 (64,3%) trường hợp khỏi hoàn toàn, 7 trẻ (10%) tử vong và 18 trẻ (25,7%) khỏi nhưng có di chứng về tinh thần hoặc vận động. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Hà trên 86 trẻ viêm màng não do virus tại Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai năm 2016, trẻ nam chiếm 81%, đa số gặp ở lứa tuổi 6 – 12 tuổi (54/86 trẻ), nguyên nhân chủ yếu do Enterovirus (55%).

viem-nao-he-2.jpg

Có rất nhiều tác nhân truyền nhiễm có thể gây viêm màng não trẻ em, trong đó, các nguyên nhân thường gặp nhất là: Virus (viêm não Nhật Bản, quai bị, các loại Enterovirus (ECHO, Coxsackie), các loại virus Herpes, HIV, Adenovirus, bại liệt, dại; Vi khuẩn, ký sinh đơn bào, giun sán và nấm…

Biểu hiện của viêm màng não: Trẻ sốt cao nhiều ngày không hạ, đau đầu, mệt mỏi, nôn, cổ cứng, táo bón… Trẻ nhỏ dưới 12 tháng bị viêm màng não có thể thấy triệu chứng thóp phồng.

Biểu hiện của viêm não: Sốt cao, đau đầu, nôn, có các triệu chứng rối loạn vận động và rối loạn ý thức như tay chân cử động khó, chậm chạp, người lừ đừ, lơ mơ, chân tay run, co giật, hôn mê, liệt nửa người…

Biến chứng viêm não sau cúm A

Đặc biệt, tình trạng gia tăng bất thường cúm A tại các tỉnh phía Bắc và Hà Nội khiến bệnh nhân bị biến chứng thần kinh và viêm não sau cúm A cũng tăng lên. Các bệnh nhi nhập viện do cúm A gia tăng, các giường bệnh luôn chật kín, cao điểm có ngày bệnh viện nhập viện điều trị cho 45 trẻ. Các bệnh nhi nhập viện không chỉ sốt cao, bỏ bú, viêm phổi mà cả co giật, suy giảm chức năng cơ quan, tổn thương thần kinh…

TS.BS Đỗ Thiện Hải cho biết, qua phân tích có thể thấy, cúm A năm nay so với năm 2009 (ngành y tế thống kê 10 năm 1 lần) hiện có 40 – 45% trẻ bị co giật so với chỉ vài ca năm 2009. Đặc biệt, trước đây chỉ 1 – 2 ca mắc viêm não sau cúm A, nhưng năm nay số lượng viêm não lên đến 3 – 6%. “Đây là vấn đề cần nghiên cứu vì trước đây không xuất hiện”, TS.BS Đỗ Thiện Hải nhấn mạnh.

Biểu hiện thường thấy sau khoảng 3 – 5 ngày mắc cúm, một số trẻ có biểu hiện tổn thương thần kinh trung ương như lơ mơ, li bì, co giật…

Hầu hết các trường hợp viêm não đều chưa được tiêm hoặc chưa tiêm đầy đủ mũi nhắc lại các loại văcxin phòng các bệnh lý viêm não đã có (như văcxin viêm não Nhật Bản, phế cầu, văcxin 6 trong 1…). Vì vậy, các bậc phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm đủ các loại văcxin phòng viêm não, viêm màng não đã có.

Bên cạnh đó, gia đình cũng cần chú ý vệ sinh, ăn uống sạch sẽ giúp trẻ nâng cao thể trạng; rửa tay cho trẻ trước khi ăn; vệ sinh nhà cửa, môi trường sống của trẻ sạch sẽ, thoáng mát…

About Khám định kỳ

Like page Y lâm sàng để cập nhật những thông tin và bài viết mới nhất!

Check Also

Các biến thể phụ đang lây nhanh ở Việt Nam

Theo Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), hiện nay tại Việt Nam đang …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *