Bác sĩ hướng dẫn cách sơ cứu người bị đột quỵ đúng chuẩn

Đột quỵ là một tình trạng y tế nghiêm trọng có thể xảy ra bất ngờ và không có dấu hiệu cảnh báo trước. Tuy nhiên, những phút đầu tiên sau khi xảy ra đột quỵ lại là khoảng thời gian quan trọng nhất để quyết định sự sống còn và khả năng hồi phục của bệnh nhân. Trong khoảng thời gian này, việc nhận biết sớm các triệu chứng và thực hiện đúng cách sơ cứu không chỉ có thể giảm thiểu nguy cơ tử vong, mà còn giúp hạn chế các di chứng nặng nề cho người bệnh. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách xử trí khi gặp phải tình huống khẩn cấp này.

Thạc sĩ, Bác sĩ nội trú Bùi Đức Thịnh, hiện công tác tại Khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Hữu Nghị, nhấn mạnh rằng mọi người cần nắm rõ những dấu hiệu của đột quỵ để có thể xử lý một cách chính xác, từ đó bảo vệ tính mạng của người bệnh.

Dấu hiệu của đột quỵ: Quy tắc F.A.S.T.

Các triệu chứng của đột quỵ thường xuất hiện một cách đột ngột và liên quan đến các chức năng thần kinh. Một số dấu hiệu điển hình bao gồm: liệt một bên mặt hoặc tay, nói ngọng, mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt, đau đầu dữ dội hoặc cảm thấy chóng mặt. Bác sĩ Thịnh đã chỉ ra rằng mọi người nên ghi nhớ quy tắc F.A.S.T. để nhận diện sớm các dấu hiệu này:

• F (Face – Khuôn mặt): Một bên mặt có dấu hiệu chảy xệ, méo miệng. Khi người bệnh cười hoặc nhe răng, miệng không đồng nhất, nhân trung lệch.
• A (Arm – Cánh tay): Cảm giác yếu, liệt hoặc tê ở một bên tay hoặc chân. Hãy yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay lên; nếu một bên không thể nâng lên hoặc bị rơi xuống, đó là dấu hiệu nghi ngờ.
• S (Speech – Lời nói): Yêu cầu người bệnh nói một câu đơn giản. Nếu lời nói khó hiểu, ngọng nghịu hoặc không thể nói được, đây cũng là một dấu hiệu cảnh báo.
• T (Time – Thời gian): Nếu phát hiện bất kỳ triệu chứng nào, hãy gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Thời gian vàng để cứu não là cực kỳ quan trọng. Người bị đột quỵ có thể vẫn còn tỉnh táo hoặc lơ mơ, nhưng vẫn có mạch và nhịp thở (trừ trường hợp rất nặng).

Cách sơ cứu người bị đột quỵ

Sơ cứu đột quỵ như thế nào? Theo hướng dẫn của bác sĩ Thịnh, điều đầu tiên khi phát hiện người bị đột quỵ là gọi cấp cứu 115 ngay lập tức, đồng thời ghi nhớ thời điểm và các triệu chứng xảy ra.

Trong khi chờ đợi sự giúp đỡ, hãy để người bệnh nằm yên ở tư thế đầu hơi cao khoảng 30 độ để tránh bị sặc, đồng thời nới lỏng quần áo. Sau đó, kiểm tra ý thức và hô hấp của người bệnh. Nếu người bệnh ngừng thở hoặc ngừng tim, cần thực hiện các biện pháp cấp cứu ngừng tuần hoàn nếu có khả năng. Nếu người bệnh vẫn còn thở, hãy theo dõi và giữ yên trạng thái của họ. Tuyệt đối không cho người bệnh ăn uống bất cứ thứ gì, không tự ý cho uống thuốc, cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay di chuyển bệnh nhân quá nhiều vì điều này có thể làm tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.

Thông thường, khi xảy ra đột quỵ, bệnh nhân vẫn có thể thở và có mạch. Việc sơ cứu đúng cách là rất quan trọng để người bệnh được đưa đến cơ sở y tế trong thời gian vàng. Nếu được đưa đến viện muộn, bệnh nhân có thể để lại nhiều di chứng và trở thành gánh nặng cho bản thân, gia đình và xã hội. Một số di chứng có thể gặp phải nếu không được xử trí kịp thời như:

• Liệt nửa người
• Rối loạn ngôn ngữ
• Suy giảm trí nhớ
• Giảm thị lực
• Sống thực vật hoặc thậm chí tử vong.

Nhiều dấu hiệu cảnh báo có thể xuất hiện trước khi cơn đột quỵ xảy ra nhưng thường bị xem nhẹ. Vì vậy, việc tự kiểm tra và quan sát người thân để nhận diện sớm các bất thường là rất quan trọng, giúp tăng khả năng xử lý trong thời gian vàng cấp cứu, từ đó quyết định tiên lượng cho người bệnh.

Ai nên tầm soát đột quỵ?

Bác sĩ Thịnh khuyến cáo rằng ngay cả khi cảm thấy khỏe mạnh, mỗi người nên thực hiện tầm soát đột quỵ từ 1 đến 2 lần mỗi năm. Những nhóm người có nguy cơ cao nên được kiểm tra định kỳ thường xuyên hơn, bao gồm:

• Người trên 50 tuổi
• Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, thừa cân hoặc béo phì
• Người đã từng bị thiếu máu não thoáng qua (TIA), hẹp động mạch cảnh
• Người ít vận động, thường xuyên thức khuya, hút thuốc, uống rượu bia, hoặc sử dụng các chất kích thích như cà phê.